Amendments to KYC rules:जर तुमचे बँक खाते असेल आणि तुम्हाला वारंवार केवायसी (KYC) अपडेट करण्याचे टेन्शन येत असेल, तर ही बातमी तुमच्यासाठी महत्त्वाची आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) Amendments to KYC rules अंतर्गत नवीन मार्गदर्शक तत्वे जारी केली आहेत. यामुळे आता सामान्य ग्राहकांना मोठा दिलासा मिळाला असून बँकिंग व्यवहार अधिक सोपे होणार आहेत.
Amendments to KYC rules
रिझव्र्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ने 6 नोव्हेंबर 2024 रोजी नो युवर कस्टमर ( KYC ) वरील मास्टर डायरेक्शन्समध्ये सुधारणा जाहीर केल्या आहेत आणि मास्टर डायरेक्शनमधील सुधारित तरतुदी तात्काळ लागू होतील. केंद्रीय बँकेने 6 नोव्हेंबर 2024 रोजीच्या परिपत्रकाद्वारे ही घोषणा केली.
KYC म्हणजे “तुमच्या ग्राहकांना जाणून घ्या” म्हणजे काय केंद्रीय बँकेने 6 नोव्हेंबर 2024 रोजीच्या परिपत्रकाद्वारे ही घोषणा केली.
“Customer” आणि आर्थिक संस्था ज्या पद्धतीने त्यांच्या ग्राहकांची ओळख तपासतात त्या पद्धतीचा संदर्भ देते. KYC महत्त्वपूर्ण आहे कारण ते मनी लाँडरिंग आणि दहशतवादी वित्तपुरवठा यासारख्या बेकायदेशीर कृती टाळण्यास मदत करते, तसेच फर्म आणि ग्राहक दोघांचेही संरक्षण करते.
काय आहेत नवीन बदल? (Key Amendments to KYC rules)
१. कमी जोखीम (Low-Risk) असलेल्या ग्राहकांना मुदतवाढ:
ज्या ग्राहकांचे प्रोफाइल ‘लो-रिस्क’ श्रेणीत येते, त्यांना आता त्यांचे केवायसी अपडेट करण्यासाठी ३० जून २०२६ पर्यंत किंवा त्यांच्या देय तारखेपासून (Due Date) एक वर्ष यापैकी जी तारीख उशिरा असेल, तोपर्यंत वेळ देण्यात आला आहे. तोपर्यंत त्यांचे खाते फ्रीझ केले जाणार नाही.
२. घरबसल्या किंवा जवळच्या केंद्रावर अपडेटची सोय:
आता तुम्हाला केवायसीसाठी बँकेच्या मुख्य शाखेत जाण्याची गरज नाही. बँका आता ‘बिझनेस करस्पॉन्डंट्स’ (BCs) किंवा स्थानिक एजंट्समार्फत बायोमेट्रिक ई-केवायसी (Biometric e-KYC) करून घेऊ शकतात. तुम्ही तुमच्या जवळच्या अधिकृत केंद्रावर जाऊन ही प्रक्रिया पूर्ण करू शकता.
३. बदलाची गरज नसल्यास फक्त ‘सेल्फ डिक्लेअरेशन’:
जर तुमच्या पत्त्यात किंवा इतर माहितीमध्ये कोणताही बदल झाला नसेल, तर तुम्हाला पुन्हा नवीन कागदपत्रे देण्याची गरज नाही. तुम्ही केवळ एक ‘स्वयं-घोषणापत्र’ (Self-Declaration) देऊन तुमचे केवायसी अपडेट करू शकता. हे काम तुम्ही डिजिटल माध्यमातूनही करू शकता.
४. बँकेकडून सहावेळा सूचना मिळणार:
केवायसी अपडेटची तारीख जवळ आल्यावर बँकांना आता ग्राहकांना आगाऊ सूचना देणे बंधनकारक आहे. नियमांनुसार, बँकांनी देय तारखेपूर्वी किमान ३ वेळा आणि त्यानंतरही ३ वेळा (असे एकूण ६ वेळा) ग्राहकांना रिमाइंडर पाठवणे आवश्यक आहे. यात किमान एक सूचना पत्राद्वारे (Physical Letter) असणे गरजेचे आहे.
५. व्हिडिओ केवायसीला प्राधान्य:
व्हिडिओ-आधारित ग्राहक ओळख प्रक्रिया (V-CIP) आता अधिक सक्षम करण्यात आली आहे. नवीन खाते उघडण्यासाठी किंवा जुन्या खात्याचे केवायसी करण्यासाठी ग्राहक व्हिडिओ कॉलद्वारे आपली पडताळणी पूर्ण करू शकतात.
का करण्यात आले हे बदल?
अनेकदा केवायसी अपडेट नसल्यामुळे सामान्य नागरिकांची खाती बंद होतात, ज्यामुळे सरकारी योजनांचे पैसे (DBT) मिळण्यास अडथळा निर्माण होतो. ग्रामीण आणि निमशहरी भागातील ग्राहकांना बँकेत वारंवार जावे लागू नये आणि त्यांचे आर्थिक व्यवहार सुरळीत चालावेत, या उद्देशाने आरबीआयने हे पाऊल उचलले आहे.
महत्वाची टीप: जर तुम्ही अद्याप तुमचे केवायसी अपडेट केले नसेल, तर तुमच्या बँकेच्या अधिकृत ॲप किंवा वेबसाइटवरून माहिती तपासा आणि दिलेल्या मुदतीत प्रक्रिया पूर्ण करा.
