India Post Payments Bank (IPPB) CAG Report: भारताचे नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक (CAG) यांनी इंडिया पोस्ट पेमेंट्स बँकेच्या कामकाजावर बोट ठेवले आहे. बँकेने ग्राहकांची संख्या कागदावर वाढवली असली, तरी प्रत्यक्ष व्यवहारात ही बँक पिछाडीवर असल्याचे अहवालातून समोर आले आहे.
CAG अहवालातील मुख्य निष्कर्ष (Highlights)
CAG ने आपल्या लेखापरीक्षणात खालील धक्कादायक बाबी मांडल्या आहेत:
- ५८% खाती निष्क्रिय (Inoperative): बँकेने उघडलेल्या एकूण ५.१३ कोटी खात्यांपैकी तब्बल २.९८ कोटी खाती गेल्या दोन वर्षांपासून बंद किंवा निष्क्रिय आहेत.
- मोबाईल नंबरचा गोंधळ: सुमारे १.२२ कोटी खाती अशा मोबाईल क्रमांकांशी जोडलेली आहेत, जे एकापेक्षा जास्त खात्यांसाठी वापरले गेले आहेत. नियमानुसार, सुरक्षिततेसाठी एका खात्याला एकच नंबर असणे आवश्यक आहे.
- व्यवहारांचा अभाव: केवळ खाती उघडण्यावर भर दिला गेला, मात्र ग्राहकांकडून नियमित व्यवहार (Engagement) करून घेण्यात बँक अपयशी ठरली.
- आकांक्षी जिल्ह्यांमधील अपयश: देशातील मागास किंवा आकांक्षी जिल्ह्यांमध्ये खाती उघडण्याचे प्रमाण वाढले असले, तरी तिथला सामान्य नागरिक या बँकिंग सुविधेशी जोडला गेला नाही.
Google Snippet साठी विशेष माहिती (Quick Summary)
इंडिया पोस्ट पेमेंट्स बँकेतील (IPPB) ५८% खाती दोन वर्षांत का बंद झाली?
CAG च्या अहवालानुसार, IPPB ने उघडलेल्या ५.१३ कोटी खात्यांपैकी २.९८ कोटी खाती निष्क्रिय आहेत. याचे मुख्य कारण म्हणजे ग्राहकांकडून नियमित व्यवहारांचा अभाव आणि डिजिटल साक्षरतेची कमतरता. तसेच, १.२२ कोटी खाती एकाच मोबाईल नंबरवर चालवली जात असल्याने बँकिंग नियमांचे उल्लंघन होत असल्याचे समोर आले आहे.
एकाच मोबाईल नंबरवर अनेक खाती असणे धोक्याचे का?
बँकिंग क्षेत्रात सुरक्षेसाठी ‘युनिक’ मोबाईल नंबर महत्त्वाचा असतो. एकाच नंबरवर १.२२ कोटी खाती असण्यामुळे खालील समस्या उद्भवू शकतात:
- १. OTP फसवणूक: बँक व्यवहारांचे मेसेज चुकीच्या व्यक्तीपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता असते.
- २. KYC नियमांचे उल्लंघन: रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) मार्गदर्शक तत्त्वांचे हे उल्लंघन ठरू शकते.
- ३. पारदर्शकतेचा अभाव: सरकारी अनुदानाचा लाभ नेमका कोणाला मिळत आहे, हे शोधणे कठीण होते.
ग्राहकांसाठी सल्ला
जर तुमचे खाते ‘डॉर्मंट’ किंवा निष्क्रिय झाले असेल, तर ते पुन्हा सुरू करण्यासाठी तुम्हाला जवळच्या पोस्ट ऑफिसमध्ये जाऊन पुन्हा KYC प्रक्रिया पूर्ण करावी लागेल. अन्यथा, भविष्यात सरकारी योजनांचे पैसे मिळण्यात अडचणी येऊ शकतात.
इंडिया पोस्ट पेमेंट्स बँकेला केवळ नवीन खाती उघडण्यापेक्षा, जुन्या ग्राहकांना सक्रिय ठेवण्यावर आणि बँकिंग प्रणाली अधिक सुरक्षित करण्यावर लक्ष द्यावे लागणार आहे. CAG च्या या अहवालामुळे टपाल विभागाच्या बँकिंग सेवेतील त्रुटी चव्हाट्यावर आल्या आहेत.
